Bilgi Ağacı

Kanto 32

Gözlerim öylesine ısrarcı, öylesine dikkatli bakıyordu ki;

On yıllık susuzluk sona ermişti.

Görme duyusu dışında başka hiçbir şeyle alakadar değildim o anda.

Yine o eski tuzağa düştük;

O güzel gülüşe vurulduk...

Periler “çok fazla bakıyorsun” deyince,

 gözlerimi sola çevirmek zorunda kaldım.

Güneşe bakmış da, körleşmiş gibi önce bir şey göremedim.

Tören alayı ilerlemişti;

Doğuya dönmüş gidiyordu.

Öncü birlikler gitmiş, araba arkada kalmıştı.

Matilda, Statius ve ben arabayı takip etmeye başladık.

Kuru ağaçların arasından geçiyorduk.

Yürüyüşümüze hoş bir melodi eşlik ediyordu.

Yılana kanıp da ağaçtan meyva koparanlar yüzünden, kuru kalmıştı bu ağaçlar.

Üç ok atımı ilerlemiştik ki;

 Beatrice arabadan indi.

“Adem” diye mırıldandı herkes.

Kuru ağaca yaklaştılar;

Ağaç göklere ulaşıyordu.

Griffin’e övgüler düzdüler “Sen bu yasak ağaca yanaşmadın" dediler

"Her doğru adamın tohumu burada korunmuştur" dedi Griffin.

Kazığı ağaca bağladılar;

Ağaç birden dallanıp budaklandı.

çiçek açtı…

Şimdiye kadar yalnız kalmış olan ağaç coştukca coştu.

Pembe mor çiçeklerle donandı.

Ne şarkı söylediklerinin anlamadım;

Dünyada bu şarkıyı hiç duymamıştım.

Artık uyku bastırdı.

Bu uyku bastırma anını hiçbir ressam resmedemez;

Ne kadar yetenekli olursa olsun.

Tam dalmıştım ki bir ses:

“Uyan, ne yapıyorsun?“ dedi

Sırayla bütün peygamberleri gördüm rüyamda

Hazreti Isa yeniden ete kemiğe bürünmüştü.

Gözümü açtığımda beni ırmaktan geçiren hanım (Matilda) karşımdaydı.

Bir an paniğe kapılıp

“Beatrice nerede?“ dedim

"Yeni filizlenen bitkilerin arasında, ağacın altında oturuyor,

Tören alayı ilerledi en güzel en anlamlı ilahiler eşliğinde,

Cennet'e çıktı.

Beatrice burada perilerle beraber kaldı" dedi

Ben artık daha fazlasını dinlemeden, hemen Beatrice' in yanına koştum.

(Kliseyi temsil eden) arabayı beklemek üzere kalmıştı,

Orada yalnız başına oturuyordu,

Ellerinde hiç sönmeyecek mumlarla;

yedi peri onun etrafında bekliyorlardı.

"Burada misafirsin" dedi bana

"Bir süreliğine,

Roma vatandaşı,

Isa da Romalıydı.

Şimdi burada gördüklerine iyi dikkat et;

Dönüşünde yazarsın bunları"

Onun üzerine bende bakışlarımı  o tarafa çevirdim

Kartal- Roma

Birden gökten aşağı bir yırtıcı kartal yıldırım gibi indi;

Böyle bir sürat görülmemiştir,

Hem ağacın gövdesini, hem çiçeklerini yırttı geçti.

Bütün hızıyla arabaya bindirdi,

araba denizde fırtınaya tutulmuş gemi gibi sarsıldı.

Tilki Heresy Dinden Sapma

Sonra bir kurnaz tilki geldi;

Bütün dürüstlükten uzak.

Arabaya atlamak istedi.

Ama asil hanım (Beatrice) onu savuşturdu.

Kartal- Konstantine 272-337

sonra  kartal yeniden göründü;

bu sefer ağacın üzerinden arabaya süzüldü;

üzerine altın yağdırdı.

Yukarıdan acılı bir ses duyuldu:

"Zavallı gemim yükün kötülüktür" dedi.

Arabanın zemini iki teker arasından yarıldı.

Ejderha- İslam

Bir ejderha çıktı kuyruğunu arabaya uzattı

Sanki sokup ta giden arı gibi!

Zehrini bıraktı, kuyruğunu çekti,

 giderken arabanın bir parçasını da götürdü.

Konstantine Donation

Tekrar kartalın dökülen tüyleri kapladı her yeri.

Bu sefer belki de iyi niyetliydi.

Sonra yerdeki çimenin yayılması gibi,

 parçalanan kısımlar  da hemen, göz açıp kapayana kadar yenilendi.

7 Büyük Günah

Ağacın dalları öküz boynuzu gibi şekiller aldı büyüdü, çetrefilleşti.

Sanki dağ tepesinde sağlam bir kale gibi

Avignon Papalığı 1309-1376

Arabaya bir Orospu geldi kendinden emin kuruldu.

Sonra onun sahibi koruyucusu bir dev geldi.

Öpüştüler durdular.

Bana kur yapmak için gözlerini benden yana çevirince;

Yanındaki belalısı acımadan dayağa çekti onu.

Tepeden tırnağa.

İçinde şüphe, kızgınlık,

Arabayı yerinden söktü dağa sürdü.

Ağaçların arasında ormanda kayboldular.

Ne orospuyu ne arabayı ne de canavarı göremedim artık…

Bu sefer ki bilmece gibi

Açıklamalar sonraya

Dante ve Klise

31. bölümde Beatrice' le karşılaşıp kendisiyle hesaplaştıktan sonra 32ç bölümde kilise ve siyasetle hesaplaşıyor şairimiz.

Bu bölüm bilmece gibiydi burada biraz çözmeye çalışalım:

ilk inen kartal Roma İmparatorluğu Hristiyanlığın ilk yıllarında Hristiyanlara eziyet ediyor onları arenalarda Aslan kaplan gibi yırtıcı hayvanlara atıyor gladyatörlere öldürtüyor işkenceden geçirtiyor kendi pagan inancından vazgeçmiyor

Bunu bir örneği Roma da bir kadının aslanlara atılması aslan öldürmüyor kadını Gladyatör gönderiyorlar kılıcı omzunu sıyırıp geçiyor bunun üzerine halkın inancı Hristiyanlıktan yana ağır basıyor

En önemlisi "Hazreti Isa' da Roma vatandaşıydı" diyor o dönem Kudüs' u Roma idare ediyor ve Pilates Roma adına yargılayıp, Hazreti Isa' yı çarmıha gerdiriyor.

Giderek Hristiyanlık yayılınca ilk defa Konstantin Hristiyanlığa geçiyor ve ilk Hristiyan imparator oluyor. Hem kendisi, hem annesi Helena,  Hristiyanlık tarihinde önemli yer tutuyor.

İkinci gelen kartal da "Roma İmparatorluğunu" temsil ediyor. Bu sefer, kilise devlet korumasına giriyor. Kanatlarını kilisenin üstüne açıyor kanadından altın yağdırıyor kilise güçleniyor Konstantin İstanbul a gelip İmparatorluğun merkezini buraya taşıyor çünkü pagan se

Bu kantoda 'araba' kliseyi temsil ediyor demiştik; sonraki yüzyıllarda para hırsı, siyasi iktidar hırsı, kiliseyi de etkiliyor; manevi değerler yerine maddiyata dönüyorlar; o biriktirdikleri altın gümüş ağırlığıyla kilisenin tabanını deliyor; arabanın tabanı iki teker arasından yarılıyor.

İki tekerin biri felsefi değerler, biri dini değerlerdi.

Felsefi değerler: Wisdom (akıl ) Justice (adalet) Fortitude( güçlülük, direnç) Temperence (ölçülük Aristo nun herşeyde denge arayan felsefesi)

Dini değerler: Faith(inanç) Charity (iyilik) ve Hope ( ümit Allah tan ümidi kesmeme) konuları.

Taban delinince oradan bir "ejderha" gelip saldırmak istiyor; püskürtülse de gene etrafta dolaşıyor. Bu şeytan olabilir insanları şaşırtmaya gelen veya Hristiyanlığa düşman olarak gördükleri başka herhangi bir şey olabilir.

Sonra bir "tilki" çıkıyor bu (heresy) dedikleri dinden sapma, dini inancın bozulması, ayrılıklar çıkması başka başka kiliseler açılması vs.

Ağaç: Adem ve Havva' nın meyvesini yediği ve o sebeple Cennet'ten çıkarıldığı ağaç- Bilgi ağacı- İyilik ve kötülük kaynağı diyorlar. Bilgiyi- iyiye de kullanabilirsiniz kötüye de- o anlamda.

mbollerden uzaklaşmak istiyor.

Araba ona değdiğinde tekrar yeşeriyor; baharda yeniden doğuş ve Hazreti Isa' nın dirilişini sembolize ediyor.

İlahi Komedya' nın bütününde ölüm ve yeniden diriliş; ruhun uyanışı konusu işleniyor. Anlatılan dönem 1300 yılının Paskalya dönemi.

Ağacın' boynuz gibi' dallarının çıkması,7 günahı temsil ediyor (Kibir, öfke, para hırsı, cimrilik kıskançlık, Oburluk-haram yeme, şehvetin yoldan çıkmasından doğan suçlar.)

Beatrice "ilahi aşkı" temsilen arabanın içerisindeydi sonra o arabanın içinden iniyor yerine para hırsı olan "Papalar" geçiyor Dante' nin devrindeki Papalar Boniface ve Clement 5

Bunu arabaya bir zapt edilemez bir "Orospu' nun" binmesi diye ifade etmiş.

Gözleri para hırsıyla parlıyor, etrafa bakıyor, aranıyor.

Öbür taraftan belalısı var Fransız Kralları özellikle Philip 4 Kiliseyi kendi etkisine çekmek istiyor kendi çıkarlarına uygun dini kararlar verilsin istiyor.

Kadın Dante ye baktığında, İtalya’ yı temsilen veya normal bir inançlı vatandaşı temsilen belalısı onu dövüyor ve tutup ağaçların arasına sürüyor.

1304' te Philip, Clement 5 i Papa seçtirmiş ve Papalık makamını Fransa 'nın Avignon bölgesine taşımış.

Dolayısıyla artık ağaçların arasında kayboluyor görünmez oluyor.

Dante "Monarchia" kitabında kilisenin ruhani işlerle ilgilenmesini siyasete karışmamasını savunmuş ve tabii kitabı kilise tarafından yasaklanmış.

Floransa adına resmi görevle Papa'yla konuşmaya gittiğinde de "sen geri dönme" diyorlar ve o sırada Papalığın bilgisiyle Fransızlar, Floransa' ya saldırıyor. Bundan dolayı o dönemlerde Papalığa büyük kızgınlığı var.

Beatrice e çok bakma

Kilise Tarihi

Figural allegory- literal historical is true

Personification allegory- not true

Sahneler

Adem’in Günahı ve Cennetten kovulması

Hazreti İsa nın insanları kurtarması günahtan arındırması

Chariot Araba- Kilise

4 animals- 4 gospels

İncilden bölümler

Doğuya dönüyor

Beatrice arabadan iniyor

Adamo ve ağaç

İyi ve kötünün bilgisi

Griffin ağacın meyvasından yemediği için tebrik ediliyor

Ulyses

False pleasure

Cicero de finibus siren knowledge

False lure of philosophical knowledge

Convivio Lady Philosophy

Donna Gentile

Bilgiyi istemek arzulamak- convivio

Siren e direndi

Griffon ağaçtan meyveyi yemedi

Tree- obedience

Justice who transgresses

Ağaca deyince ağaç yeşeriyor

Ölüm diriliş

Uyur uyanır. Tören alayının gittiğini görür

Ağacım başında Beatrice ve 7 nedimesi beklerler

4 felsefi 3 dini erdem

1 Kartal- imparator kiliseye ve Hristiyanlara eziyet ediyor

2-Fox Tilki Dinden sapmalar ilk dönemde Beatrice tilkiyi kovalıyor

3- Donation of Constantine kartalın tüyleri arabaya dökülüyor- Siyasi güçver

Yor

4 Dragon- İslam Müslümanların Hristiyanlığa verdiği zarar

5 zenginlik belası mal hırsı kiliseyi çökertiyopara ve güç

6-   7 büyük günah Kıyamette ortaya çıkacak olan canavar

7 Avignon Captivity

1309- Orospu

Arınma

Periler “Deus venerunt gentes” ilahisini ağlayarak okumaya başladılar

Allahım Bana yardım et

Beatrice de haçın altında oturmuş oğluna ağlayan

‘Hazreti Meryem’ gibi hüzünlenmişti

İlahi bitince a vakurla ayağa kalkarak;

“Modicum et non bidebitis me

Et iterun”

Sevgili kardeşlerim,

“Modicum et vos videbitis me” dedi

-bir süreliğine beni göreceksiniz, sonra görmeyeceksiniz sonra gene göreceksiniz -diyor Paskalya bayramında kutlanılan Isa'nın dirilişini havarilerine haber vermesi bu sözlerle oluyor.

Sonra yedi periye ilerlemeleri için işaret etti;

Bize de başıyla selam verdi,

Ben Stazio ve Matilda onu takip ettik.

On adım atmıştık ki; gözleriyle gözlerimi yaktı gene,

“Yanıma gel istersen bana soru sorabilirsin, yürürken” dedi

Yanında olmam gerekiyordu zaten,

Ama soru sormaya cesaret edemedim sadece:

“Efendim, siz bilirsiniz benim ne öğrenmem gerektiğini,

Siz söyleyin ben dinleyeyim” dedim.

“Ben diyorum ki artık çekingenlikten kurtul, korkma, serbest konuş,

 yarı uykuda gibi olma” dedi.

“Kiliseye zarar veren belasını bulacaktır merak etme;

İlahi adalet onları cezalandırılacaktır” dedi

Kartal arabanın üzerine servet yağdırdı

bazen onu canavara dönüştürdü bazen de ava...

Ama merak etme Kartal vârissiz kalmaz

Kader yazılmıştır olabilecekleri şimdiden görebiliyorum;

500 -10- 5

Bu rakamı unutma; gelip te o Orospu ile belalısını yenecek olanın sayısıdır o...

Şimdi belki anlamazsın dediklerimi ama tarih doğruluğunu gösterecektir.

İman edenlere zarar gelmeyecek,

Bu dediklerime iyi dikkat et dünyaya döndüğünde yazarsın!

Halen yaşamakta olan ve ölüme doğru koşarak gidenleri uyarırsın.

Ağacı da anlat dünyaya döndüğünde;

Yaratıldığından beri iki defa zarar gördü;

Elma’ dan sadece bir ısırık alanlar senelerce cezasını çektiler

Düşünürsen bundan ders çıkarırsın

Benim isteğim; senin bunları dünyada anlatmandır.

Buradan oraya bir hatıra götürmendir.”

“Anlattıkların beynime mühür olup yerleşmiştir”

“Ama neden şifreli konuşuyorsun? Bu sözlerin manası benim için çok yüksekte”dedim.

“O zaman sen de yükseğe çık; yalnız felsefeyle değil, imanla da düşünmeyi öğren!

En iyi insan bile Cennet’ten epeyce uzaktadır;

 insan zihni herşeyi kavrayamaz dünyadayken.”

“Ama ben senden uzaklaştığımı hiç hatırlamıyorum; suçluluk ta hissetmiyorum”

O zaman güldü:

“Hatırlamıyorsun tabii; dedi.

 “Bugün Lehte ırmağının suyundan içtin ya;

Günahı unuttun!

Günah bir duman gibi yükseldi, gitti üzerinden.

Şimdi biraz daha basit anlatayım istersen;”

O sırada bir su kaynağının yanına gelen kafile birden durdu:

Fırat ve Dicle nin kaynağı olan dağlara benziyordu burası;

Önce bir kaynaktan doğan, sonra ikiye ayrılan,

sonra tekrar birleşen sular...

Ben hayretle bakar; burasının neresi olduğunu sorarken,

Beatrice,  Matilda” dedi.

Matilda hemen, “Ben ona iki ırmağı anlatmıştım; unutmuş olamaz.” dedi suçlulukla

Beatrice; “onu Eonoe' ye götür; güzel suyundan içsin, hatırlasın;
 âdet yerini bulsun” dedi.

Matilda zarifce elimi tuttu, beni su kenarına götürdü,

Stazio’ ya seslendi kibarca, “sende gel” dedi.

Okuyucu ; eğer daha fazla yerim olsa sana daha da anlatırdım burayı;

 bu tatlı suyu;

Ve bu tatlı susuzluğumu;

Hiç durmadan içmeye devam ederdim bu sulardan,

Fakat Araf bölümü bitmiştir.

Bu sulardan tamamen arınmış, temizlenmiş, yeniden doğmuş olarak geldim.

Baharda yeni açan çiçekler gibiydim;

Kışın yaraları sarılmış, soğuğu gitmişti;

Mükemmele ulaşmış,

 Yıldızlara yapacağım yolculuğa hazırlanmıştım...

Arafın son bölümü

Bu bölümde diğer ruhlarla beraber Dante’ nin arınması tamamlanmıştır.

Daha önce Papalığın merkezinin Fransa krallarının isteği üzerine Roma’ dan Fransa’ nın Avignon kentine taşındığını görmüştük.

Bu hadisenin sembolik olarak canlandırılması üzerine, Beatrice ve nedimeleri büyük bir üzüntü duyuyorlar.

Nedimeler “Deus venerunt gentes” ilahisini okuyorlar. Bu Roma askerlerinin MS 70 yılında Kudüs’ e saldırarak mabetleri yıkmasını anlatıyor. Hazreti Isa’ nın çarmıha gerilmesinden sonra (30- 40 sene sonra) Kudüs’ un de başına bir felaket geliyor

Nedimeler bu ilahiyi bitirince Beatrice ayağa kalkarak, Hazreti Isa’ nın havarilerine söylemiş olduğu “Modicum et non videbitis me...” sözünü söylüyor -bir süreliğine beni göreceksiniz, sonra görmeyeceksiniz sonra gene göreceksiniz -diyor Paskalya bayramında kutlanılan Isa'nın dirilişini havarilerine haber vermesi bu sözlerle oluyor.

Bu iki olayın Kilise’nin Avignon’ a gitmesiyle birlikte düşünülmesi gerekiyor bu kantoyu anlamak için. İlkinde çarmıha gerilme hadisesiyle, Roma’ dan ayrılış (yani ölüm kadar kötü)

 Sonra ki Roma’ ya geri dönüş ve yozlaşmadan kurtulma- düzelme “Dirilişe” benzetiliyor

“Kartal varissiz kalmayacaktır”diyor Beatrice. Gelecekte Roma imparatorluğunun da bir varisi olacaktır güçlü bir devlet kurulacaktır demek istiyor.

500- 10- 5

Bütün bu şifreli anlatımlar içinde bugüne kadar çözülemeyen bir şifre bu rakamlar.

Beatrice gelecekte devleti kurtaracak olan kişiyi bu numarayla ifade ediyor.

Bu 515 sene sonrası mıdır ,1300+ 515+ 1815 yılı mı; yoksa 1515 mi; yoksa tarihle ilgili değil, bu kişinin şahsıyla ilgili bir numara mı bilemiyoruz.

Hatırlama ve Unutma simgesi olarak Lethe ve Eounes ırmakları var. Mitolojideki Lethe ırmağı kötü hatıraların ve günahın unutulması için burada diğer ırmakta iyiliğin hatırlanması ve insanın iyi özelliklerinin kuvvetlendirilmesi için kullanılıyor.

Ruhlar Cennet’e girmeden önce ilk olarak Lethe’ nin suyundan içiyorlar sonra Eunoe'nin. Bu ırmaklar birbirinden ayrılıp birleşiyor, sonra gene ayrılıyor, bu da hep insanın unutup, yeniden hatırlamasıyla ilgili. Dine yönelmek, sonra uzaklaşmak, sonra yeniden yönelmek anlamında.

Araf' in ilk bölümlerinde de görmüştük; " İnferno" Mısır' daki köleliği;  "Purgatory-Araf" "Musa Peygamberin  kavmini (Kızıldeniz’i yararak geçirmesinden sonra) çölde geçen kırk seneyi; en son "Paradiso-Cennet" te "Vaat edilen toprakları" simgeliyor.

O çölde geçen süre de Musa’ nın kavmi, zaman zaman Allah’ın birliğini şaşırıp unutuyordu, tekrar Mısır a dönmeyi tekrar puta tapmayı düşünüyorlardı sonra Musa’ nın dağdan dönmesi üzerine tekrar hatırlıyorlar. (Araf Suresi)

Bu yazıyla birlikte Araf bölümünü tamamlıyoruz.  Bir sonraki bölüm olan "Paradiso" yani Cennet’ te buluşmak üzere tüm okuyuculara teşekkürler.

Roma-büyük Orospu-magna meretrix

Roma İmparatorluğunun kötü yanları

John of Patmos Acapolyps

Roman Empire- Roman Church

Kilise karşıtı yazılar- Fransiscanlar- bir kısmı Italyadan atılmış

Beatrice in kehaneti

Secular Ruler gelecek, Kartal ın varisi

Orospuyu ve Giant ı öldürecek

500 10 5

DUX leader

Dünyaya dönünce bunları anlat

Ağaç- İlahi Adalet

Aşk kavgasından sonra ırmakta unutmak

Yeniden doğmuş gibi oluyor

Avignon Papalığı

1309- 1376

Babylonian Captivity

7 papa

Kingdom of Arles Holy Roman Empire

105 Clement 5